شرکت مایکروسافت در حال آمادهسازی برای معرفی مجدد قابلیت Recall در سیستم عامل ویندوز 11 است. این ویژگی که در ابتدا با انتقادات گستردهای به دلیل مسائل مربوط به حریم خصوصی و امنیت روبرو شد و عرضه آن به تعویق افتاد، اکنون با تغییراتی اساسی در معماری امنیتی و نحوه عملکرد، برای دستگاههای Copilot+ PC در دسترس قرار خواهد گرفت. این دستگاهها، بخش بسیار کوچکی از سیستمهای ویندوز 11 موجود را شامل میشوند و از پردازندههای عصبی (NPU) قدرتمند برای اجرای این قابلیت و سایر ویژگیهای Copilot+ بهره میبرند.
ماهیت و عملکرد Recall
قابلیت Recall به طور مداوم یک پایگاه داده گسترده از متن و تصاویر صفحه نمایش (screenshots) ایجاد میکند که تقریباً هر کاری را که کاربر روی رایانه شخصی خود انجام میدهد، ثبت میکند. مشکل اصلی نسخه اولیه Recall، که منجر به تاخیر در عرضه آن شد، نه صرفاً ضبط فعالیتها، بلکه ماهیت عجولانه توسعه، فعال بودن پیشفرض آن و وجود حفرههای امنیتی آشکار بود که دسترسی به کل پایگاه داده Recall را برای هر کسی که به نوعی به رایانه دسترسی داشت، بسیار آسان میکرد. این نسخه هیچ تلاشی برای حذف خودکار دادههای حساس مانند اطلاعات بانکی یا شماره کارت اعتباری انجام نمیداد و تنها چند مکانیسم محدود برای حذف دستی برنامهها یا وبسایتهای خاص در اختیار کاربران قرار میداد. این قابلیت به سرعت و خارج از فرآیند معمول و گسترده پیشنمایش و آزمایش Windows Insider توسعه یافته بود، آن هم در زمانی که شرکت متعهد به اولویت دادن به امنیت بر سایر ملاحظات پس از چندین مورد نقض امنیتی جدی و علنی شده بود.
تغییرات و بهبودهای نسخه جدید Recall
نسخه فعلی Recall پس از ماهها آزمایش در کانالهای آزمایشی و ناپایدارتر Windows Insider، اکنون در کانال Release Preview عرضه شده است، مشابه اکثر ویژگیهای جدید ویندوز. این قابلیت به طور پیشفرض غیرفعال است و کاربران و مدیران فناوری اطلاعات میتوانند آن را به طور کامل از سیستم عامل حذف کنند. مایکروسافت معماری امنیتی زیربنایی این ویژگی را به طور اساسی تغییر داده است. دادهها اکنون در حالت استراحت (at rest) رمزگذاری میشوند، به طوری که کاربران دیگر در همان رایانه نمیتوانند به آنها دسترسی پیدا کنند. همچنین، فیلترهای خودکار برای حذف اطلاعات حساس اضافه شده است و هر بار که کاربر قصد دسترسی به پایگاه داده Recall خود را دارد، احراز هویت مکرر با Windows Hello الزامی است.
نحوه عملکرد Recall در عمل
پس از نصب بهروزرسانی، یک صفحه تنظیمات اولیه (OOBE-style setup screen) نمایش داده میشود که Recall را توضیح داده و امکان فعالسازی آن را ارائه میدهد. همانطور که وعده داده شده بود، این قابلیت به طور پیشفرض غیرفعال است و کاربر باید به صراحت آن را فعال کند. حتی پس از پذیرش Recall در این صفحه، کاربر باید در مرحله تنظیمات Recall نیز برای فعال کردن واقعی این ویژگی، دوباره رضایت خود را اعلام کند. پس از فعالسازی، فرآیند گرفتن تصاویر لحظهای (snapshotting) آغاز میشود. همانند نسخه قبلی، Recall دو نوع داده را ذخیره میکند: تصاویر واقعی از ناحیه فعال صفحه نمایش، بدون نوار وظیفه (taskbar)، و یک پایگاه داده قابل جستجو از متنی که از این تصاویر با استفاده از فناوری تشخیص نوری کاراکتر (OCR) استخراج میشود. نکته قابل توجه این است که Recall محدودیتهایی در مورد آنچه که برای OCR ارائه میدهد، دارد؛ حتی اگر چندین برنامه به طور همزمان روی صفحه نمایش باز باشند، به نظر میرسد فقط متن برنامه فعال و در حال فوکوس (currently-in-focus app) استخراج و ذخیره میشود.
Recall همچنین از پشتیبانی چند مانیتوری (multi-monitor support) به همین روش استفاده میکند؛ فقط از صفحه نمایش فعال، تصاویر لحظهای گرفته میشود و فقط پنجره فعال در صفحه نمایش فعال، OCR میشود. این امر از ذخیره شدن حجم زیادی از تصاویر لحظهای از مانیتورهای ثابت یا خالی جلوگیری میکند، اما ممکن است محتوایی که به طور غیرفعال بهروزرسانی میشود و کاربر به طور دورهای با آن تعامل ندارد، از دست برود. تمام متنهای OCR شده کاملاً قابل جستجو هستند و میتوان آنها را مستقیماً از Recall کپی و در جای دیگری جایگذاری کرد. Recall همچنین امکان باز کردن برنامه یا وبسایت قابل مشاهده در تصویر لحظهای را فراهم میکند و به کاربر اجازه میدهد تا تصویر لحظهای خاص و تمام تصاویر لحظهای از برنامههای خاص را حذف کند.
نکات اساسی در مورد عملکرد Recall
برخی از حقایق اساسی در مورد نحوه عملکرد Recall در رایانه شخصی به شرح زیر است:
- مبتنی بر کاربر (Per-user): تنظیم Recall برای یک حساب کاربری، آن را برای همه کاربران رایانه فعال نمیکند.
- عدم نیاز به حساب مایکروسافت (Does not require a Microsoft account): برای عملکرد Recall نیازی به حساب کاربری مایکروسافت نیست.
- عملکرد آفلاین (Does not require an Internet connection or any cloud-side processing to work): Recall برای کارکردن نیازی به اتصال به اینترنت یا پردازش ابری ندارد.
- نیاز به رمزگذاری دیسک (Does require your local disk to be encrypted with Device Encryption/BitLocker): برای عملکرد Recall، رمزگذاری دیسک محلی با استفاده از Device Encryption یا BitLocker الزامی است.
- نیاز به Windows Hello برای تنظیمات (Does require Windows Hello and either a fingerprint reader or face-scanning camera for setup): برای تنظیم اولیه Recall، Windows Hello و یک حسگر اثر انگشت یا دوربین تشخیص چهره مورد نیاز است، اگرچه پس از تنظیم، میتوان آن را با پین Windows Hello باز کرد.
- احراز هویت در هر بار باز کردن (Windows Hello authentication happens every time you open the Recall app): هر بار که برنامه Recall باز میشود، احراز هویت Windows Hello انجام میگیرد.
- عدم نیاز به دسترسی مدیر (Enabling Recall and changing its settings does not require an administrator account): فعال کردن Recall و تغییر تنظیمات آن نیازی به حساب مدیر ندارد.
- قابلیت حذف کامل (Recall can be uninstalled entirely by unchecking it in the legacy Windows Features control panel): Recall را میتوان به طور کامل با برداشتن علامت آن در بخش "Turn Windows features on and off" در کنترل پنل سنتی ویندوز حذف کرد.