‫رقابت شرکت‌های فناوری برای خرید احتمالی مرورگر کروم؛ پیامدهای انحصار گوگل در جستجو

در پی فشارهای وزارت دادگستری ایالات متحده (Department of Justice - DOJ) مبنی بر فروش مرورگر گوگل کروم (Google Chrome) به عنوان راهکاری برای مقابله با انحصار این شرکت در بازار جستجوی اینترنتی، فعالان و مدیران ارشد صنعت فناوری، از جمله مدیران عامل و مدیران ارشد اجرایی شرکت‌هایی نظیر اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و پرپلکسیتی (Perplexity)، آمادگی خود را برای خرید این مرورگر اعلام کرده‌اند. در مقابل، مدیرعامل داک‌داک‌گو (DuckDuckGo)، گابریل واینبرگ (Gabriel Weinberg)، با اشاره به برآورد قیمت ۵۰ میلیارد دلاری برای کروم، این رقم را برای شرکت خود بسیار بالا ارزیابی کرده است.

مدیر کل جستجوی یاهو (Yahoo Search)، برایان پرووست (Brian Provost)، در جلسه استماع دادگاه شهادت داد که در صورت صدور حکم فروش کروم از سوی قاضی فدرال به عنوان راهکاری برای رفع انحصار گوگل در جستجو، این شرکت برای خرید آن اقدام خواهد کرد. وزارت دادگستری استدلال می‌کند که فروش کروم یک راهکار کلیدی برای محروم کردن گوگل از یکی از اصلی‌ترین "ثمرات" انحصار خود در جستجو و قطع یکی از راه‌های اصلی وابستگی کاربران به اکوسیستم گوگل، فراتر از قراردادهای انحصاری چند میلیارد دلاری آن، خواهد بود.

قاضی منطقه‌ای ایالات متحده، آمیت مهتا (Amit Mehta)، که توسط باراک اوباما منصوب شده است، جلسات استماع استدلالات طرفین را از روز دوشنبه آغاز کرده و قرار است شهادت شهود تا ۹ مه ادامه یابد. در همین راستا، پرووست شهادت داد که شرکت یاهو در حال کار بر روی نمونه اولیه مرورگر وب خود است، اما در صورت مستقل شدن کروم، به خرید آن علاقه‌مند خواهد بود.

یاهو، که سومین موتور جستجوی بزرگ در ایالات متحده و رهبر سابق جستجوی اینترنتی پیش از ظهور گوگل بوده است، احتمالاً با رقابت شرکت‌های جوان‌تر فعال در حوزه هوش مصنوعی (Artificial Intelligence - AI) مانند اوپن‌ای‌آی و پرپلکسیتی روبرو خواهد شد. نیک تورلی (Nick Turley)، رئیس بخش چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT) در اوپن‌ای‌آی، روز سه‌شنبه شهادت داد که این شرکت احتمالاً برای خرید کروم تلاش خواهد کرد و از این مرورگر برای جذب کاربران به سوی آینده‌ای که در آن دستیارهای هوش مصنوعی جایگزین موتورهای جستجو می‌شوند، استفاده خواهد کرد.

مدیر ارشد کسب‌وکار پرپلکسیتی، دیمیتری شوولنکو (Dmitry Shevelenko)، نیز در روز چهارشنبه اظهارات مشابهی داشت و افزود که به نظر او، شرکتش قادر خواهد بود مرورگری به بزرگی کروم را بدون کاهش کیفیت یا دریافت هزینه از کاربران اداره کند. شوولنکو که پس از امتناع اولیه از شهادت داوطلبانه به دلیل نگرانی از تلافی گوگل، با احضاریه دادگاه مجبور به شهادت شد، محیط تنظیم دستیار هوش مصنوعی پیش‌فرض پرپلکسیتی بر روی دستگاه‌های اندرویدی (Android) را که گوگل جمنای (Google Gemini) به طور پیش‌فرض در آن تنظیم شده است، به عنوان یک "جنگل ژیمناستیک" توصیف کرد. با این حال، شوولنکو ابراز نگرانی کرد که اجبار گوگل به فروش کروم به یک رقیب، مانند اوپن‌ای‌آی، می‌تواند منجر به توقف مدل متن‌باز (Open Source) کروم، موسوم به کرومیوم (Chromium)، شود که بسیاری از توسعه‌دهندگان به آن وابسته هستند.

پرووست شهادت داد که یاهو به راحتی می‌تواند با حمایت مالی مالک خود، شرکت آپولو گلوبال منجمنت (Apollo Global Management)، که در سال ۲۰۲۱ یاهو و ای‌او‌ال (AOL) را به مبلغ ۵ میلیارد دلار از ورایزون (Verizon) خریداری کرده و گزارش‌ها حاکی از سرمایه‌گذاری قابل توجه آن در بهبود یاهو است، کروم را خریداری کند. او گفت که کروم "به‌طور قابل ملاحظه‌ای مهم‌ترین بازیگر استراتژیک در وب است" و تخمین زد که یاهو پس از خرید کروم می‌تواند شاهد افزایش سهم بازار خود از ۳٪ به دو برابر این رقم باشد. پرووست همچنین افزود که یاهو در حال مذاکره با سایر شرکت‌های نامشخص برای خرید یک مرورگر بوده و خاطرنشان کرد که تقریباً ۶۰٪ از جستجوها از طریق نوار مرورگر (Browser Bar) انجام می‌شود.

بنیانگذار و مدیرعامل داک‌داک‌گو، گابریل واینبرگ، در روز پنجشنبه شهادت داد که به عنوان یک موتور جستجوی رقیب کوچکتر در مقایسه با یاهو یا بینگ (Bing)، در صورت قرار گرفتن قیمت کروم در محدوده بودجه شرکتش، به خرید آن علاقه‌مند خواهد بود. او ارزش احتمالی کروم را حدود ۵۰ میلیارد دلار تخمین زد. واینبرگ از دیگر راهکارهای پیشنهادی وزارت دادگستری، مانند در دسترس قرار دادن فهرست جستجوی گوگل (Google’s Search Index) - پایگاه داده‌ای که موتور جستجو به آن متکی است - و داده‌های مربوط به توزیع و کاربران برای رقبا، حمایت کرد. او پیشنهاد داد که قاضی مهتا می‌تواند از رویکرد داک‌داک‌گو در ناشناس‌سازی داده‌ها (Anonymize the Data) برای محافظت از هویت کاربران و رفع نگرانی‌های امنیتی ملی گوگل الگوبرداری کند.

گوگل از قاضی مهتا خواسته است تا در تدوین راهکارهای لازم "احتیاط کند" و به این شرکت اجازه دهد تا به رقابت سالانه برای وضعیت موتور جستجوی پیش‌فرض با سایر رقبا ادامه دهد. این شرکت همچنین با استناد به امنیت ملی، خواستار حفظ داده‌های گوگل در اختیار خود شده و هشدار داده است که جدا کردن کروم و احتمالاً اندروید (Android) به جای کمک به مصرف‌کنندگان، به آن‌ها آسیب خواهد رساند. وزارت دادگستری با این ادعا مخالفت کرده و خاطرنشان کرده است که چندین شرکت انحصارگر دیگر نیز برای جلوگیری از تجزیه نهایی، استدلال‌های مشابهی ارائه کرده‌اند، مانند ای‌تی‌اند‌تی (AT&T) در طول جنگ سرد و مایکروسافت (Microsoft) در سال ۱۹۹۸.

هوش مصنوعی به دلیل توسعه سریع آن از زمان پایان مرحله اول دادگاه در ماه مه ۲۰۲۴، به یک تفاوت کلیدی در مرحله تعیین راهکار در مقایسه با مرحله مسئولیت (Liability Phase) - که در آن قاضی مهتا تشخیص داد گوگل یک انحصار غیرقانونی را اداره می‌کند - تبدیل شده است. گوگل پیشنهاد کرده است که هوش مصنوعی به سایر شرکت‌های فناوری در حوزه جستجو اجازه داده است تا شکاف موجود را کاهش دهند و حتی ممکن است منجر به پیشی گرفتن آن‌ها از محبوبیت گوگل شود.

معاون رئیس بخش رشد بینگ در مایکروسافت، مایکل شچتر (Michael Schechter)، روز پنجشنبه شهادت داد که حتی با وجود آغاز ادغام هوش مصنوعی در موتورهای جستجوی شرکت‌های بزرگ، مانند مایکروسافت کوپایلت (Microsoft CoPilot) با بینگ، پیشرفت کند بوده است. او به عنوان مثال اخیر، به جستجوی کاربران در مورد دلیل نیمه‌افراشته بودن پرچم کاخ سفید در روز دوشنبه اشاره کرد که تنها نتایج مربوط به درگذشت جیمی کارتر (Jimmy Carter) را نشان داد، نه پاپ فرانسیس (Pope Francis). شچتر توضیح داد که کوپایلت به کیفیت بینگ متکی است و بنابراین شکاف بین بینگ و گوگل همچنان پابرجاست.