این گزارش بر اساس نظرسنجی از ۲۴٬۵۳۴ توسعهدهنده از سراسر جهان در بازه آوریل تا ژوئن ۲۰۲۵ تهیه شده و روندها، ابزارها، هوش مصنوعی، بهرهوری، زندگی و کار توسعهدهندگان را بررسی میکند. دادهها با توجه به جغرافیا، اشتغال، زبانهای برنامهنویسی و استفاده از محصولات JetBrains تعدیل شدهاست. در ادامه، خلاصهی کلیدی نتایج در بخشهای اصلی آورده شده است:
ابزارها و روندها (Tools and Trends)
- زبانهای برنامهنویسی: پایتون و جاوا به عنوان زبانهای اصلی برجسته هستند. TypeScript در پنج سال اخیر رشد چشمگیری در استفاده واقعی داشته، در حالی که Rust، Go و Kotlin رشد آهسته اما پایدار دارند. PHP، Ruby و Objective-C در حال کاهش بلندمدت هستند. Kotlin بیش از ۷۰۰ مشارکتکننده دارد و دعوت به مشارکت بیشتر شده. شاخص “Language Promise” برای شناسایی زبانهای با پتانسیل رشد بر اساس ثبات، شتاب پذیرش و وفاداری کاربران معرفی شده. Scala علیرغم استفاده کم (۲% به عنوان زبان اصلی)، بیشترین سهم از کارکنان با حقوق بالا را دارد.
- پلتفرمهای ابری: AWS بیشترین سهم بازار را حفظ کرده و Google Cloud و Microsoft Azure هر کدام حدود یکچهارم استفاده توسعهدهندگان را پوشش میدهند. ارائهدهندگان منطقهای در بازارهای محلی قوی هستند.
- پایگاههای داده: PostgreSQL در سال ۲۰۲۵ از MySQL پیشی گرفته و محبوبترین پایگاه داده شده. روند از ۲۰۱۹ نشاندهنده تغییرات تدریجی است.
- آنچه توسعهدهندگان میسازند: سهچهارم توسعهدهندگان وبسایت و نرمافزارهای تجاری میسازند؛ بازیها و AR/VR بخش کوچکتری هستند. پلتفرمهای وب پیشرو هستند، اما توسعه دسکتاپ و موبایل همچنان مهم است. ادغام AI به اندازه پردازش داده رایج شده.
هوش مصنوعی (Artificial Intelligence)
- استفاده و ابزارها: بسیاری از توسعهدهندگان به طور منظم از ابزارهای AI برای کدنویسی استفاده میکنند و حداقل یک دستیار AI، agent یا ویرایشگر کد AI را به کار میگیرند. آزمایش با ابزارهای عمومی، دستیاران مخصوص کدنویسی و ویرایشگرهای AI-powered رایج است.
- واگذاری وظایف: توسعهدهندگان وظایف mundane را به AI واگذار میکنند اما کنترل کارهای خلاقانه و پیچیده را حفظ میکنند. ۵ وظیفه برتر برای واگذاری و ۵ وظیفه کمترین احتمال واگذاری مشخص شده (جزئیات دقیق در گزارش).
- نگرانیها و نگرشها: نگرانیهای اصلی شامل از دست دادن کنترل، کیفیت کد، قابلیت اطمینان، امنیت و حفظ شایستگی حرفهای است. با این حال، درصدی از توسعهدهندگان هیچ نگرانی در مورد AI در کدنویسی ندارند. احساسات نسبت به نقش AI در جامعه مختلط است و استفاده اغلب ad hoc است. درصدی انتظار دارند مهارت AI به الزام شغلی تبدیل شود.
- فواید بهرهوری: میان کاربران AI، درصدی بیش از یک ساعت در هفته صرفهجویی میکنند و درصدی ۸ ساعت یا بیشتر. ۵ فایده برتر گزارش شده (جزئیات در گزارش).
- ادغام و پیشبینیها: ادغام AI تأخیر دارد و بیشتر شرکتها در مرحله پایلوت یا rollout جزئی هستند. پیشبینیهای AGI ذکر شده اما جزئیات دقیق ندارد.
بهرهوری (Productivity)
- مسئولیت: بیشتر شرکتها نقش متخصص بهرهوری ندارند و مسئولیت بر عهده رهبران تیم و خود توسعهدهندگان است. ۳ مسئول برتر: رهبران تیم، توسعهدهندگان و متخصصان اختصاصی.
- عوامل تأثیرگذار: توسعهدهندگان رویکرد متعادل میخواهند؛ عوامل غیرفنی (مانند طراحی شغل، ارتباطات شفاف، حمایت همکاران/مدیران، بازخورد عملی) و فنی (عملکرد و قابلیت اطمینان ابزارها) هر دو مهم هستند.
- معیارها: سازمانها از معیارهای عملیاتی و انسانمحور استفاده میکنند. ۷ معیار رایج برای ارزیابی بهرهوری (طبق مدیران فنی، جزئیات در گزارش).
- اولویتهای سرمایهگذاری: شکاف بین اقدامات شرکت و ترجیحات مدیران فنی وجود دارد؛ مدیران میخواهند دو برابر بیشتر روی مسائل ارتباطی تمرکز شود و تقریباً دو برابر روی کاهش بدهی فنی سرمایهگذاری شود.
- احساس توسعهدهندگان: ۶۶% باور ندارند یا مطمئن نیستند که معیارهای فعلی بازتاب واقعی مشارکتشان است و درخواست شفافیت بیشتر دارند.
زندگی و کار (Life and Work)
- بازار کار: احساس خالص بازار کار بسته به منطقه و مرحله شغلی متفاوت است. توسعهدهندگان junior بازار را چالشبرانگیز میدانند و seniors هم نگرانی مشابه دارند.
- چالشهای شغلی: با افزایش تجربه، کار از مشکلات فنی به هماهنگی تیمها تغییر میکند. context switching چالش اصلی است (توسعهدهندگان اروپای شرقی و بریتانیا ۴ برابر بیشتر از ژاپن با آن مشکل دارند). فشار یادگیری (بهبود مهارتهای فنی) در کره جنوبی ۲ برابر بریتانیا است. تأخیر CI/CD در هند ۳ برابر ژاپن است.
- ترتیب کار: درصدی عمدتاً remote کار میکنند، درصدی از دفتر، و ۱% از جای دیگر.
- حقوق و جبران: توسعهدهندگان تخصصیتر حقوق بیشتری دارند. شرکتهای بزرگ (۱۰۰۰+ کارمند) تقریباً دو برابر شرکتهای کوچک (۵۰ یا کمتر) کارمندان با حقوق بالا دارند.
- فرسودگی و رفاه: نرخ فرسودگی در توسعهدهندگان با ۱-۲ سال تجربه بالاتر است و با ۱۶+ سال تجربه کمتر. حمایت سلامت روانی در سازمانهای بزرگتر بهتر است.
واقعیتهای جالب (Fun Facts)
- درصدی از توسعهدهندگان برنامهنویسی را به عنوان hobby اصلی برای “nerd out” انتخاب میکنند (دقیق مشخص نیست).